Khi nói đến vô sinh, nhiều người thường nghĩ ngay đến vấn đề của phụ nữ. Tuy nhiên, thực tế khoa học cho thấy nam giới chiếm khoảng 50% [1] trong tổng số các nguyên nhân gây hiếm muộn ở các cặp vợ chồng. Việc nhận thức đúng, phát hiện sớm các dấu hiệu và điều trị kịp thời chính là chìa khóa vàng để nam giới bảo vệ cơ hội làm cha và giúp hành trình tìm con thành công hơn. Hãy cùng IVF Quốc Ánh tìm hiểu kĩ hơn nhé.
1. Vô sinh ở nam giới là gì? Khác gì với hiếm muộn?
Vô sinh ở nam giới là tình trạng nam giới không có khả năng làm cho người phụ nữ mang thai sau ít nhất một năm quan hệ tình dục đều đặn và không sử dụng biện pháp tránh thai.
Cần phân biệt rõ giữa “hiếm muộn” và “vô sinh”:
- Hiếm muộn: Là tình trạng có khả năng sinh sản nhưng tỷ lệ thành công thấp hơn bình thường. Tình trạng này có thể được cải thiện thông qua việc điều chỉnh lối sống hoặc các can thiệp y tế nhẹ nhàng.
- Vô sinh: Là tình trạng mất hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn khả năng sinh sản tự nhiên. Tuy nhiên, với y học hiện đại, nhiều trường hợp vô sinh vẫn có thể có con nhờ các phương pháp hỗ trợ sinh sản.
Nam giới sau 1 năm quan hệ tình dục không dùng biện pháp tránh thai mà không có con được coi là hiếm muộn
2. Vô sinh nam có chữa được không? Tỷ lệ thành công ra sao?
Rất nhiều trường hợp vô sinh ở nam giới có thể được cải thiện đáng kể hoặc điều trị thành công. Với những tiến bộ vượt bậc của y học hỗ trợ sinh sản, ngay cả những trường hợp nam giới được chẩn đoán là không có tinh trùng trong tinh dịch vẫn có thể có con chính chủ của mình nhờ các phương pháp như thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) kết hợp tiêm tinh trùng vào bào tương noãn (ICSI).
Điều quan trọng nhất là phải thăm khám sớm để tìm ra nguyên nhân chính xác và điều trị đúng hướng.
Vô sinh ở nam giới có thể điều trị thành công với phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm
3. Dấu hiệu vô sinh ở nam giới thường gặp
Có thể nhận biết tình trạng vô sinh, hiếm muộn ở nam giới qua các dấu hiệu sau:
- Tinh dịch bất thường: Lượng tinh dịch mỗi lần xuất tinh quá ít hoặc quá nhiều, tinh dịch loãng như nước, vón cục, hoặc có màu sắc lạ (vàng, xanh, lẫn máu).
- Rối loạn chức năng tình dục: Giảm ham muốn, rối loạn cương dương, xuất tinh sớm, khó xuất tinh hoặc không đạt khoái cảm.
- Đau hoặc sưng ở vùng tinh hoàn: Cảm giác đau tức, khó chịu ở một hoặc cả hai bên tinh hoàn, sờ thấy có khối u bất thường.
- Không có con: Đây là dấu hiệu rõ ràng nhất sau một thời gian dài hai vợ chồng mong con mà không có kết quả.
Tinh trùng yếu, quá ít hay dị dạng làm giảm khả năng thụ thai tự nhiên
Lưu ý: Một số trường hợp vô sinh nam không có bất kỳ dấu hiệu rõ ràng nào và chỉ được phát hiện khi làm xét nghiệm tinh dịch đồ.
4. Nguyên nhân vô sinh nam phổ biến
Các nguyên nhân gây vô sinh ở nam giới phổ biến như rối loạn tinh trùng, tắc ống dẫn tinh, rối loạn nội tiết hay do thói quen sinh hoạt…
4.1. Rối loạn tinh trùng
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, bao gồm các tình trạng: tinh trùng yếu (di động kém), dị dạng (hình thái bất thường), số lượng ít, hoặc nặng nhất là không có tinh trùng trong tinh dịch (Azoospermia). Tình trạng này có thể do bẩm sinh, di truyền hoặc do tác động của các yếu tố bệnh lý, môi trường.
Một số hình thái của tinh trùng
4.2. Tắc ống dẫn tinh
Tinh trùng được sản xuất ở tinh hoàn nhưng không thể đi ra ngoài do ống dẫn tinh bị tắc. Nguyên nhân có thể do viêm nhiễm (như bệnh lậu), biến chứng sau phẫu thuật, chấn thương hoặc dị tật bẩm sinh.
4.3. Giãn tĩnh mạch thừng tinh
Đây là tình trạng các tĩnh mạch trong bìu bị giãn, làm tăng nhiệt độ tại tinh hoàn và ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sản xuất tinh trùng. Đây là nguyên nhân thực thể phổ biến nhất gây vô sinh nam và hoàn toàn có thể điều trị bằng phẫu thuật.
4.4. Rối loạn nội tiết tố
Sự mất cân bằng các hormone quan trọng như Testosterone, FSH, LH có thể làm gián đoạn quá trình sản xuất tinh trùng. Nguyên nhân có thể do các bệnh lý tại tuyến yên, vùng dưới đồi hoặc tại tinh hoàn.
4.5. Lối sống & môi trường
Các thói quen xấu như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, căng thẳng kéo dài, béo phì, tiếp xúc với hóa chất độc hại, và thói quen sinh hoạt (mặc đồ lót quá chật, tắm nước nóng thường xuyên) đều góp phần làm suy giảm chất lượng tinh trùng.
Khói thuốc lá có thể ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ sinh sản nam giới
5. Xét nghiệm và chẩn đoán vô sinh ở nam
Để chẩn đoán vô sinh cho nam giới, bác sĩ sẽ chỉ định làm một số xét nghiệm như sau:
- Tinh dịch đồ: Là xét nghiệm cơ bản, đầu tiên và quan trọng nhất để đánh giá số lượng, độ di động, hình thái của tinh trùng.
- Xét nghiệm nội tiết tố nam: Kiểm tra nồng độ Testosterone, FSH, LH…
- Siêu âm tinh hoàn, bìu: Giúp phát hiện các bất thường về cấu trúc như giãn tĩnh mạch thừng tinh, khối u…
- Xét nghiệm di truyền: Được chỉ định trong các trường hợp nghi ngờ có bất thường về nhiễm sắc thể (như xét nghiệm Karyotype, AZF).
Xét nghiệm tinh dịch đồ để đánh giá chất lượng, số lượng, hình thái tinh trùng
6. Cách điều trị vô sinh nam hiện nay
Hiện nay, vô sinh ở nam giới được điều trị bằng nhiều phương pháp như dùng thuốc, phẫu thuật hay các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản…
6.1. Điều trị nội khoa
Sử dụng các loại thuốc giúp cân bằng nội tiết tố, các loại vitamin và chất chống oxy hóa để cải thiện chất lượng tinh trùng.
6.2. Phẫu thuật
Thực hiện vi phẫu thuật điều trị giãn tĩnh mạch thừng tinh, phẫu thuật nối ống dẫn tinh để giải quyết tình trạng tắc nghẽn.
6.3. Hỗ trợ sinh sản (IUI, IVF, ICSI)
Khi các phương pháp trên không hiệu quả hoặc trong các trường hợp tinh trùng quá yếu, bác sĩ sẽ chỉ định các kỹ thuật hỗ trợ sinh sản. Đặc biệt, IVF/ICSI là giải pháp tối ưu, giúp tinh trùng và trứng thụ tinh trong phòng thí nghiệm để tạo thành phôi.
6.4. Thay đổi lối sống
Cải thiện chế độ ăn uống, tăng cường vận động, bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia và quản lý căng thẳng là những yếu tố hỗ trợ quan trọng trong mọi phác đồ điều trị.
7. Câu hỏi thường gặp
Vô sinh nam có di truyền không? Một số trường hợp có yếu tố di truyền, như các hội chứng Klinefelter, mất đoạn nhiễm sắc thể Y. Cần xét nghiệm di truyền để chẩn đoán.
Có nên dùng thuốc Đông y chữa vô sinh không? Cần thận trọng và tham khảo ý kiến bác sĩ. Nhiều loại thuốc không rõ nguồn gốc có thể gây hại. Nên kết hợp Đông – Tây y dưới sự giám sát của chuyên gia.
Làm IVF có cần điều trị vô sinh nam trước không? Tùy trường hợp. Việc điều trị các nguyên nhân như giãn tĩnh mạch thừng
Vô sinh ở nam giới không hề đáng sợ nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Đừng trì hoãn việc thăm khám vì tâm lý e ngại hay xấu hổ, bởi hành động sớm hôm nay chính là cách bạn giữ vững cơ hội làm cha trong tương lai. Để được tư vấn và đăng ký khám Nam khoa – Hỗ trợ sinh sản, vui lòng liên hệ:
TRUNG TÂM HỖ TRỢ SINH SẢN IVF QUỐC ÁNH
- Hotline: 02836364144
- Địa chỉ: Bệnh viện Quốc Ánh, 104 – 110, Đường số 54, Phường Tân Tạo, TP.HCM
Nguồn tham khảo:
- Leslie, S. W., Soon-Sutton, T. L., & Khan, M. A. B. (2025). Male infertility. In StatPearls. StatPearls Publishing.
