Nỗi hoang mang, bối rối khi mong mỏi đứa con thứ hai mãi chưa thành là một trải nghiệm không hề dễ dàng của nhiều gia đình. Tình trạng này trong y khoa được gọi là vô sinh thứ phát. Vậy chính xác vô sinh thứ phát là gì, nguyên nhân do đâu và quan trọng nhất, có những giải pháp nào để giúp gia đình bạn đón thêm thành viên mới? Hãy cùng các chuyên gia của IVF Quốc Ánh tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Vô sinh thứ phát là gì?
1.1. Định nghĩa
Vô sinh thứ phát là tình trạng một cặp vợ chồng đã từng có ít nhất một lần mang thai (bao gồm cả trường hợp sinh con, sảy thai hoặc nạo phá thai) nhưng sau đó không thể thụ thai lại sau 1 năm quan hệ tình dục đều đặn và không dùng biện pháp tránh thai (hoặc 6 tháng nếu người vợ trên 35 tuổi). [1]
Vô sinh thứ phát là tình trạng cặp đôi khó có con sau khi đã có ít nhất một lần mang thai
1.2. So sánh vô sinh thứ phát với vô sinh nguyên phát
Sự khác biệt cốt lõi nằm ở tiền sử mang thai của cặp vợ chồng.
| Tiêu chí | Vô Sinh Nguyên Phát | Vô Sinh Thứ Phát |
| Tiền sử mang thai | Chưa từng mang thai lần nào | Đã từng mang thai ít nhất một lần |
| Tâm lý phổ biến | Lo lắng, áp lực “lần đầu” | Hoang mang, khó hiểu (“Tại sao bây giờ lại không được?”) |
2. Nguyên nhân gây vô sinh thứ phát
Có rất nhiều yếu tố có thể phát sinh sau lần mang thai đầu tiên, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của cả hai vợ chồng.
2.1. Nguyên nhân từ phía nữ giới
Yếu tố tuổi tác, biến chứng từ các lần sinh trước hay bệnh lý phát sinh là nguyên nhân gây vô sinh thứ phát ở phụ nữ.
- Tuổi tác: Đây là yếu tố quan trọng hàng đầu. Sau mỗi năm, chất lượng và số lượng trứng của người phụ nữ đều suy giảm một cách tự nhiên. Sau tuổi 35, tốc độ suy giảm này càng nhanh hơn.
- Biến chứng từ lần sinh trước: Sẹo mổ lấy thai, dính buồng tử cung sau các thủ thuật nạo hút, viêm nhiễm vùng chậu sau sinh… có thể làm thay đổi cấu trúc tử cung và cản trở việc làm tổ của phôi.
- Các bệnh lý mới phát sinh: Các bệnh như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung, polyp buồng tử cung có thể phát triển hoặc trở nên nghiêm trọng hơn sau lần sinh đầu, ảnh hưởng đến khả năng thụ thai.
- Tắc vòi trứng: Vòi trứng có thể bị tắc do viêm nhiễm hoặc các biến chứng khác mà trước đây không có.
2.2. Nguyên nhân từ phía nam giới
Ở nam giới, chất lượng tinh trùng suy giảm do nhiều yếu tố khiến việc có con gặp khó khăn:
- Suy giảm chất lượng tinh trùng: Tương tự như trứng, chất lượng tinh trùng (số lượng, khả năng di động và hình thái) cũng có thể xấu đi do tuổi tác, căng thẳng, và thay đổi lối sống (hút thuốc, rượu bia, tăng cân).
- Các bệnh lý mới phát sinh: Giãn tĩnh mạch thừng tinh có thể xuất hiện hoặc trở nên nặng hơn, các vấn đề về nội tiết hoặc bệnh lý toàn thân khác cũng có thể ảnh hưởng đến việc sản xuất tinh trùng.
Các bệnh lý sinh dục phát sinh do tuổi tác khiến nam giới gặp tình trạng vô sinh thứ phát
2.3. Các yếu tố chung cho cả hai vợ chồng
Ngoài ra, có nhiều nguyên nhân gây vô sinh thứ phát đến từ cả vợ và chồng:
- Tăng cân hoặc sụt cân quá mức: Thay đổi cân nặng đáng kể có thể gây rối loạn nội tiết tố ở cả nam và nữ.
- Căng thẳng (stress) kéo dài: Áp lực từ công việc, cuộc sống và chính việc mong con có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống sinh sản.
- Phát sinh các bệnh mãn tính mới: Các bệnh như tiểu đường, bệnh tuyến giáp, cao huyết áp… cũng có thể tác động đến khả năng thụ thai.
3. Dấu hiệu nhận biết và thời điểm vàng để điều trị
Dấu hiệu chính: Không thể thụ thai sau một khoảng thời gian dài cố gắng (1 năm với phụ nữ dưới 35 tuổi, 6 tháng với phụ nữ trên 35 tuổi).
Các dấu hiệu khác: Chu kỳ kinh nguyệt thay đổi (ngắn hơn, dài hơn, ra máu ít hoặc nhiều hơn), các vấn đề về sức khỏe mới xuất hiện ở một trong hai vợ chồng.
Lưu ý cho các cặp đôi: Đừng chủ quan chỉ vì bạn đã từng có con một cách dễ dàng. Sức khỏe sinh sản có thể thay đổi theo thời gian. Việc thăm khám sớm sẽ giúp tìm ra nguyên nhân và tăng cơ hội điều trị thành công, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Rối loạn kinh nguyệt là một trong các dấu hiệu của vô sinh thứ phát
4. Giải pháp điều trị vô sinh thứ phát
Vô sinh thứ phát hoàn toàn có thể điều trị được. Với sự tiến bộ của y học hiện đại, rất nhiều cặp đôi đã thành công đón thêm con yêu về nhà.
4.1. Quy trình thăm khám và chẩn đoán
Bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám toàn diện để tìm ra nguyên nhân, bao gồm:
- Khám lâm sàng và khai thác kỹ tiền sử sinh sản lần trước.
- Nữ giới: Siêu âm phụ khoa, xét nghiệm nội tiết tố (AMH), chụp X-quang tử cung vòi trứng (HSG).
- Nam giới: Xét nghiệm tinh dịch đồ.
4.2. Các phương pháp điều trị hiệu quả
Tùy thuộc vào nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ phù hợp:
- Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI): Áp dụng cho các trường hợp như tinh trùng yếu ở mức độ không quá nặng, rối loạn phóng noãn nhẹ.
- Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Là giải pháp hiệu quả hàng đầu, đặc biệt khi có các vấn đề về tắc vòi trứng, chất lượng trứng/tinh trùng suy giảm đáng kể, hoặc người vợ lớn tuổi.
- Can thiệp phẫu thuật: Nếu nguyên nhân là do các vấn đề thực thể như u xơ, polyp, dính buồng tử cung,… phẫu thuật có thể được chỉ định trước khi thực hiện các biện pháp hỗ trợ sinh sản.
Với thông tin cho câu hỏi vô sinh thứ phát là gì, bạn đọc đã có thêm thông tin, kiến thức để chăm sóc sức khỏe sinh sản của bản thân. Việc đã có con không làm cho nỗi mong mỏi hiện tại của bạn vơi đi. Hãy để các chuyên gia tại IVF Quốc Ánh lắng nghe, thấu hiểu và cùng bạn tìm ra con đường ngắn nhất để đón thêm thành viên mới về với gia đình.
TRUNG TÂM HỖ TRỢ SINH SẢN IVF QUỐC ÁNH
- Hotline: 02836364144
- Địa chỉ: Bệnh viện Quốc Ánh, 104 – 110, Đường số 54, Phường Tân Tạo, TP.HCM
Nguồn tham khảo:
- Secondary infertility. (2023, August 24). Cleveland Clinic. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21139-secondary-infertility
